Orta Karadeniz bölgesinde yapılan arkeolojik kazılar, buralarda M.Ö. 3000, 2000 ve 1000 yıllarında bir hayli sık yerleşmelerin varlığını göstermiş ve bu bölgenin Orta Anadolu ile yalnız Eski Tunç çağında değil, aynı zamanda Hitit, özellikle Eski Hitit devrindeki ilişkileriyle ilgili de şahitlik eden belgeler bulunmuştur.

Etiler (Hititler) Anadolu 'ya gelip, Kızılırmağın geniş kıvrımı içine yerleştikten sonra, Hattuşaş' ı (BoğazKöy) kendilerine başkent yapmışlardır. Daha Sonra Yerleştikleri yerlerde büyük medeniyetler kuran Hititler bu merkezleri birbirine bağlamak için büyük ve düzgün yollar ile üzerine birtakım kaleler, istihkamlar inşa etmişlerdir. Bu yolların en büyüğü Orta Anadolu' yu Samsun' a bağlayan yoldur. Ana yol Kavak ilçesinden itibaren bu günkü asfalt şasenin geçtiği tabii vadiyi izlemiştir. Bunun en açık delili söz konusu vadinin her iki yakasında belirli uzaklıklarla sıralanan hüyük veya yamaç yerleşmelerdir.1917 yılında Kayserinin Kuzey - Doğusunda Prag'lı Fr.Hrozny tarafından Kültepe yakınlarında yapılan hafriyatlar sonucu ise yeni bir şehir çıkartıldı. Bu, Asur birliğine bağlı Kapadokya eyaletinin merkezi Kaneş idi. Burada bulunan Çivi yazısı' yla yazılı talebler Eti tarihini çok geri zamanlara götürdü ve taleblerin incelenip, okunması sonucu Etiler' in M.Ö 2000 yılına kadar olan tarihinin büyük kısmı aydınlığa kavuşmuş oldu. Bilahare ilgili yerlerde yapılan düzenli kazılar Etiler' e (Hititler) M.Ö. 3000 hatta 4000 yıllarına ait bilgilerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Yapılan bu kazılarda bulunan Taleblerde Kızılırmak kenarında yer alan Zalpuwa (Zalpa) şehrinden de bahsetmektedir.

                Prof.Dr.Uluğ Bahadır Alkım başkanlığında 1971 - 1975 arası toprak üstü kazı çalışmaları Bafra' da yapılmaya başlandı. Zalpha kentinin bulunduğu tahmin edilen Bafra'ya 7 km uzaklıktaki İkiztepe köyüne 1974 yılında kazı çalışmaları başlatıldı.
                Bu kazı çalışmalar sırasında 1980 yılında Prof.Dr. Uluğ Beyi kaybettik ve başkanlığa Prof. Dr. Önder Bilgi getirildi. Bu güne kadar ürdürülen kazı çalışmalarında 8.000 dolayında tarihi kalıntı ortaya çıkartılmıştır. Bunlar arasında Dramos mezar, dönemin modern silah ve tekstil atölyeleri ile mezarlıklar bulundu. Ayrıca beyin ameliyatı yapıldığına dair kafatası izleri bulunması buranın çok gelişmiş bir medeniyet köşesi olduğunu işaret etmektedir.